Glaumbaer – domy torfowe na Islandii

Farma Glaumbaer

Budujemy nowy dom …

Tak, tylko z czego? Wystarczy się rozejrzeć. Dookoła żadnych drzew. Tylko żwir, kamienie, mech, trawa i powulkaniczne pogorzelisko. Islandzka natura nie grzeszy gościnnością. Problem z budową miałbym nawet teraz, a co dopiero w X czy XI wieku? Jak żyć?

Człowiek jest jednak sprytny i wykombinował! Wykrawał z gleby prostymi narzędziami fragmenty darni i torfu, formował z nich coś w rodzaju brykietu, suszył i układać jedne na drugich. Powstawał dom. Ściany musiały być grube (zwykle składały się z trzech warstw), żeby konstrukcja nie zapadła się pod własnym ciężarem. Duża grubość ścian przy okazji gwarantowała dobre utrzymanie ciepła. Dolną warstwę ścian układano czasem z wykorzystaniem kamieni przedzielonych warstwami torfu. Na dach trafiała darń. Rosnąca na dachu trawa korzystnie wpływała na zwartość i stabilność konstrukcji.
Ilość drewna niezbędnego do budowy domu została ograniczona do minimum. Wykonywano z niego jedynie szkielet domu i konstrukcję dachu. W domach z torfu mieszkali wszyscy: bogaci i biedni. Najzamożniejsi wyposażali swoje domy w podłogę z desek.
Do XIX wieku jedynym źródłem ogrzewania torfowych domów było kuchenne ognisko.

Struktura torfowej ściany

Architektura i trwałość

Pierwotnie domy z torfu miały formę długich domów, z jednym długim pomieszczeniem przedzielonym lekkimi ściankami z drewna. Z czasem zauważono, że bardziej efektywne jest budowanie domu z mniejszym budynkiem głównym i kilkoma połączonymi z nim budynkami funkcjonalnymi. Tak powstała koncepcja budowy kilku mniejszych budynków połączonych ze sobą zadaszonym przejściem. Zgodnie z tą koncepcją zbudowany jest dom w Glaumbaer.

Farma w Glaumbaer

Trwałość domów torfowych była silnie uzależniona od położenia i lokalnej pogody. Najmniejszą trwałość (od 20 – 25 lat) miały na południu wyspy, gdzie często występują naprzemienne zmiany pogody: mrozy i odwilże. Północna część wyspy, gdzie ujemne temperatury bez odwilży utrzymywały się przez dużą część roku, była dla trwałości domów bardziej łaskawa. Wytrzymywały nawet 50 – 70 lat.

Tylna ściana jednego z pomieszczeń

Dom w Glaumbaer

Na pierwszy rzut oka dom w Glaumbaer wygląda nie jak jeden dom, a jak całe osiedle domków. W rzeczywistości jest to jeden dom, wybudowany według koncepcji, o której pisałem powyżej. Wejście do domu ulokowane jest w głównym budynku, a z niego do pozostałych pomieszczeń prowadzi wąski i długi na 21 metrów korytarz.

Korytarz łączący pomieszczenia wewnątrz domu

Bezpośredniego połączenia z głównym budynkiem nie ma tylko kuźnia oraz pomieszczenia gospodarcze pełniące rolę komórek.
Poglądowy plan domu możesz zobaczyć na rysunku poniżej:

Plan domu w Glaumbaer
1. Wejście
2. Pokój północny
3. Kuchnia
4. Spiżarnia północna
5. Pokój gościnny
6, 7, 8. Sypialnia
9. Tylne wejście
10. Spiżarnia
11. Mleczarnia
12. Pomieszczenie główne
13, 14, 16. Komórki
15. Kuźnia
źródło: glaumbaer.is
Wygląda jak całe osiedle, a to tylko jeden dom. Najbliżej nas znajduje się wejście do kuźni.
Sypialnia
Ta sama sypialnia widziana z zewnątrz

Wiadomo, że na terenie obecnych zabudowań już od X wieku zawsze funkcjonowała jakaś farma. Mniej więcej 150 m od farmy odkryto kilka budynków pochodzących z X-XI wieku oraz ruiny zagrody jedno budynkowej, z czasów Wikingów. Budynki, które możemy tutaj oglądać obecnie, oczywiście nie są tak stare. Powstawały w XVIII i XIX wieku. Farma Glaumbaer była zamieszkana aż do roku 1947. Pięć lat później została przekształcona w skansen i udostępniona do zwiedzania.

Obecnie na terenie farmy znajdują się również dwa przeniesione tu, tradycyjne domy drewniane:
Ashus – funkcjonuje jako przytulna herbaciarnia i kawiarnia
Gilsstofa – pełni funkcje biurowe i nie jest dostępny do zwiedzania

Wnętrze domu torfowego w Glaumbaer
Wnętrze domu torfowego w Glaumbaer

Zwiedzanie Glaumbaer

Skansen otwarty w przedziałach czasowych jak poniżej.

Godziny otwarcia:
– od 20 maja do 20 września czynne codziennie w godzinach 10:00 – 18:00
– od 21 września do 20 października czynne tylko w dni robocze w godzinach 10:00 – 16:00
– od 21 października do 21 marca dostępne tylko dla wcześniej uzgodnionych rezerwacji
– od 1 kwietnia do 19 maja czynne tylko w dni robocze w godzinach 10:00 – 16:00

Ceny biletów wstępu:
– dorośli (18 +): 1700 ISK
– dzieci (0 – 17): bezpłatnie
– studenci, seniorzy, grupy ponad 6 osób: 1500 ISK

Farma Glaumbaer

Dojazd i parking

Skansen mieści się w pobliżu głównej drogi nr 75 i ma wygodny, bezpłatny parking dla turystów.

Parking przy farmie Glaumbaer, współrzędne GPS:
65°36’37.7″N 19°30’18.6″W
65.610478, -19.505164 – kliknij i wyznacz trasę

5/5 - (19 głosów)

Ważne dla mnie!

Wystaw artykułowi dobrą ocenę (5 gwiazdek mile widziane 😀 )!
To nic nie kosztuje, a dla mnie jest bardzo ważne! Blog żyje z odwiedzin i dzięki temu ma szansę się rozwijać. ZRÓB TO proszę i ... z góry dziękuję!

Zamieszczam również link do profilu na Facebook-u - [klik]. Wejdź i naciśnij "Obserwuj", wtedy nie przegapisz nowych, inspirujących wpisów.

No chyba, że wolisz Instagram. Nie jestem demonem mediów społecznościowych, ale zawsze możesz liczyć na coś miłego dla oka na moim instagramowym profilu - [klik]. Profil został dopiero co założony, więc na razie cierpi z głodu, ze względu na brak obserwujących. Chętnie przyjmie każdego obserwatora, który nakarmi go swoim polubieniem.

Pozdrawiam




Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *